Tagarchief: Vandenberghe Patrick

Infosessie over beleid maken met kennis van gedrag(spsychologie)

Op dinsdag 16 december 2014 in de namiddag organiseerden de SERV en de departementen DAR (team Communicatiebeleid & Stafdienst Vlaamse Regering), BZ (Wetsmatiging) & LNE (afdeling Milieu-, Natuur- en Energiebeleid, dienst Beleidsvoorbereiding en -evaluatie) een infosessie voor Vlaamse ambtenaren over hoe inzichten uit de gedragpsychologie en noties als keuze-optimalisatie kunnen worden toegepast om succesvol beleid te maken.

  • Dat rijmt met de Beleidsnota 2014-2019 Algemeen Regeringsbeleid, strategische doelstelling SD 5, operationele doelstellingen ofte OD’s 1 & 2: “Inzicht in drempels en hefbomen om de effectiviteit van het beleid en de communicatie van de Vlaamse overheid te versterken.”
  • Ook in de beleidsnota Omgeving (2014-2019 / pdf van 16 MB) komen ambities ter sprake als “verdieping van kennis over gedrag” en “leren uit principes van de gedragseconomie”.

Tijdens de sessie (in het Ferrarisgebouw in de Brusselse Noordwijk) was er ruimte voor vragen, samen nadenken & dialoog. Onderaan deze blogpost vindt u de presentaties als bijlage (pdf van 2,3 MB), een ter plekke geschreven verslag van Marijke Vrijders met een paar aanvullingen door Patrick Vandenberghe, beiden van het team Communicatiebeleid, en ook een hele reeks relevante links, bv. naar de Nederlandse kabinetsnota van 2014-12-04.

We hadden twee experten van de Nederlandse Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) aan boord, een Vlaamse experte in keuze-optimalisatie en een Vlaming die erg vertrouwd is met hoe het Britse Behavioural Insights Team (BIT) opereert:

Lees verder

Getagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

Verslag van de 2e brainstorm overheidscommunicatie op 2014-02-06

Brainstorm bij Kind en Gezin 2014-02-06: uitsnede uit een foto van @KarlMusschoot met daarop een geprojecterde foto van @JoSteyaert

Brainstorm bij Kind en Gezin 2014-02-06: geprojecteerde foto van @JoSteyaert

Zoals aangekondigd: het verslag van de 2e brainstorm overheidscommunicatie (met interne experts) op 2014-02-06 !

U kunt de pdf van 1103 kB hier downloaden …

… en de deelnemerslijst hier (pdf van 202 kB ; er namen ook drie externe experts deel die er op de 1e brainstorm op 2014-01-20 niet bij konden zijn).

En u kunt er hieronder op reageren …

Lees verder

Getagged , , , , , , ,

Discussie 7: de communicatieprofessional van de toecomst

De CommunicatieParade gevisualiseerd door Aletha Steijns van de Nederlandse Auditdienst Rijk.

De CommunicatieParade gevisualiseerd door Aletha Steijns van de Nederlandse Auditdienst Rijk.

Wat staat er in het functieprofiel van de communicatieprofessional van de toekomst?

Worden we specialisten of generalisten?

Strategen of excellente uitvoerders?

Werken we ook op zondag?

En zitten we dan nog bij een afdeling Communicatie of zijn we eenpitters bij beleids- en uitvoeringsafdelingen?

Welke kennis en vaardigheden heb je dan nodig?

Waar is de toekomst al begonnen en hoe kunnen we daarvan leren?

Vragen die al opdoken in ons ToeComSt project … en ze leven ook in Nederland. Miriam van Staden, kennisadviseur bij de Nederlandse Academie voor Overheidscommunicatie (Ministerie van Algemene Zaken) schreef er een artikel over voor Communicatieparadenaar aanleiding van het jaarlijkse congres van de academie in 2013. U vindt de pdf (4 blz., 895 kB) met als titel Het feest dat ons werk is via: www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/publicaties/2014/02/03/artikel-het-feest-dat-ons-werk-is.html ! (Dankuwel Nederlandse collega’s, met name Udo Hoeke!)

Wat denkt ù ervan? Wat moet er in de toecomstige vacatures en functiebeschrijvingen staan? Graag uw reacties onder deze blogpost!

Lees verder

Getagged , , , , , , ,

GastPost: Frank Van Swalm over minder regels en meer bewegingsruimte

Afbeelding om aan te duiden dat een blogpost op Toecomst.Com van een gastblogger is.

Speel- en beweegruimte. Portrechten ok via Kind en Gezin.

Ruimte om het moment te grijpen door Frank Van Swalm, communicatieverantwoordelijke bij Kind en Gezin

Ik zal het maar meteen toegeven. Ik ben de laatste weken nogal onder de indruk geraakt van het boek #inthemoment van Pieter Goiris en Tom Himpe. Niet omdat ik van nature graag dweep met straffe namen uit de reclamewereld. Wel om de heel eenvoudige reden dat hun boek herkenbaar is én toepasbaar. En ik las het op het juiste moment. Maar dat zal wel geen toeval geweest zijn ;-)

Herkenbaar omdat het model om meer en meer realtime ‘campagne’ te gaan voeren en dus sneller en flexibeler te gaan communiceren aansluit bij wat we de voorbije drie jaar bij Kind en Gezin stap voor stap proberen te realiseren.

Kind en Gezin staat met zijn rechtstreekse dienstverlening aan ouders en professionals in de kinderopvang voortdurend onder hoogspanning. Een spanning die ontstaat door een voortdurende nood aan innoveren, bijsturen, … En dat is nodig omdat Kind en Gezin veel van zijn dienstverlening aanbiedt aan een doelgroep die zich zo wat elke 3 jaar vernieuwt én bovendien in een leeftijdscategorie zit die altijd opnieuw hoge eisen stelt. Eisen op het vlak van diensten (oogscreening, gehoorscreening, online dienstverlening, …) en uiteraard ook op het vlak van communicatie. Ze willen snelle en eerlijke informatie. Ze willen die informatie op maat en via alle nuttige kanalen. Een paar mooie uitdagingen als je ook weet dat die doelgroepen ook steeds diverser en complexer worden (taal, origine, …).

De voorbije jaren hebben we gewerkt aan snelheid en flexibiliteit. Net zoals bij alle collega’s in een context van minder budget en minder mensen in het traditionele communicatieteam, maar intussen wel hogere eisen van ouders, nieuwe thema’s (voeding en beweging) en vernieuwingen op elk inhoudelijk domein (Huizen van het Kind, nieuw decreet Kinderopvang en nieuw decreet interlandelijke adoptie).

Dan moet je gekende paden verlaten en communicatie binnen een organisatie anders gaan aanpakken.

Lees verder

Getagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

GastPost: Frank Goetmaeckers over Harry Potter, silo-denken en kennisoverdracht

Afbeelding om aan te duiden dat een blogpost op Toecomst.Com van een gastblogger is.

Back to basics: kennisoverdracht zonder gadgets door Frank Goetmaeckers, communicatiespecialist bij f-twee, dat de voorbije 27 jaar vooral de overheid als klant had. Hij nam deel aan de brainstorm op 20 januari en … wenst zich te excuseren.

“De Vlaamse communicatoren zijn zoals hun collega’s happig op de laatste gadgets: nudges, crowd surfing, second screen, gamification … Maar ik vrees dat de Vlaamse overheid eerst nog andere welpjes te temmen heeft. De werkstructuur in eigen huis rammelt.”

Ik werk in een stad die het woord ‘allochtoon’ verboden heeft. De begrafenisstoet die door de straten trok – inclusief doodskist en rouwkransen – had een hoog Harry Potter-gehalte. Spreek de magische woorden uit en poef, het probleem verdwijnt. Straffer nog, alle Voldermorts-nog-aan-toe. Spreek een magisch woord niet meer uit, en poef, het probleem verdwijnt. In het Gentse stadhuis zitten krachtiger tovenaars dan in heel Zweinstein samen!

We kunnen daar wat lacherig over doen, maar eigenlijk moeten we applaudisseren en de case van nabij volgen. Het Gentse college volgt immers gewoon de nieuwste tendensen in de communicatietheorie: ‘gedragsverandering door campagnes’. De theorie is intrigerend en kwam ook snel bovendrijven in de workshop die de Vlaamse overheid organiseerde, om de toekomstige Vlaamse communicatiestrategie te bespreken.

Het prettige aan dergelijke workshops is dat je een bende specialisten samen zet, die gezellig over het nieuwste gadget keuvelen. Pas achteraf, in de auto huiswaarts, overvalt je de vraag: ‘dat was leuk, maar heeft onze gastheer zich ook geamuseerd?’ Ik vrees er voor. Daarom wil ik nog snel wat extra’s aandragen.

Lees verder

Getagged , , , , , , , , , , , , , , , , ,

1e brainstorm overheidscommunicatie op 2014-01-20

Opstart brainstorm in Muntpunt 2014-01-20: foto van @SeppeDams.

Opstart brainstorm in Muntpunt 2014-01-20: foto van @SeppeDams.

Brainstorm “externen” (project Visie en strategie Vlaamse overheidscommunicatie 2014-2020) op 2014-01-20: de aanwezigen hadden gelijk. Verslaggeving volgt … en ook verdere blogposts. Ondertussen alvast losse impressies en statements via https://twitter.com/search?q=toecomst – zie ook de tweetroll helemaal onderaan deze #toecomst.com blog!

Update: het verslag staat hier online.

Getagged , , , ,

Over olifantenpaadjes sprinten naar catalogi met user stories?

Pleidooi voor structureler werken met user stories en mystery shopping – een persoonlijke column door Patrick Vandenberghe, afdeling Communicatie (Vlaamse overheid)

“Het feestje is niet langer bij het product maar bij de consument, en als merk moet je tegenwoordig proberen deel te hebben aan hùn feestje.” Welke Belgische reclamemaker was het ook weer die dat zei? Zijn intro was iets als “‘Vroeger ging reclame over consumenten het gevoel geven dat een merk een feest was waar ze bij wilden zijn, maar vandaag lukt dat enkel nog voor merken als Martini.” [‘k Ben de exacte quote & bron vergeten, excuseer.]

Feestende burgers? Gelijk hebben ze. “En dan maandagmorgen eerste werk dat dossier regelen, bij de provider of die andere grote organisatie. Als dat maar snel geregeld geraakt.” Of ze nu veel energie hebben of moe zijn van de kater of ’n burnout: bitter weinig burgers vinden het fijn om dingen te moeten uitvissen of aanvragen of regelen. Laat staan dat ze zelfs de meest opgeleukte sites ook boeiend vinden. Zeg ’s eerlijk: wie wil zich graag o zo grondig documenteren en dan gezellig procedures doorlopen? “Plug ’n play is de norm, regel het mij aub automatisch, weten jullie niet alles al? Er zijn leukere dingen of belangrijkere.” [Denk ook aan hoe de verenigingen waar mensen in armoede het woord nemen boven alles automatische rechtentoekenning vragen – meer zekerheid en comfort, minder vermoeiend gepieker.]

Mensen hebben geen tijd of geen zin, laat ons daar maar wat vaker van uitgaan. Of ze nu decision fatigue (beslismoeheid), CPA, CVS of RSI hebben of “gewoon” drukbezet CEO zijn van hun eigen leven: geen omweg AUB is de boodschap. Kon het allemaal maar zo simpel als “Abracadabra zei u? Ja geef mij Abracadabra, gratis of goedkoop, en zorg dat de databescherming in orde is en dan zal ik het per kerende bevestigen en vervolgens vol vertrouwen doorgaan met mijn leven.” [Het A-stad project lijkt alvast in die richting te gaan: “Als je op je profiel aangeeft dat je een huis bezit, zal je spontaan door de stad op de hoogte worden gebracht van bepaalde renovatiepremies waar je recht op hebt” zegden Gerrie Smits en Michaël Thys in de Standaard van 2014-01-11 (p. 38). Benieuwd!]

Des mensen : lettergrepen inslikken, afko’s sms’en, olifantenpaadjes nemen … Weinig mensen die niet warm worden van Jan-Dirk van der Burgs fotoboek (3e druk alweer, 1e d.d. 2011-05-01, ISBN 9789089102591), fotowedstrijd & filmpje. Hetzelfde geldt trouwens voor David Helbichs bejubelde Belgian solutions volume 1” (Gent: MediuMER 2013, ISBN 9789491775130) met als motto “Not every solution is the answer to a problem”. Verhalen van mensen die tegen het systeem botsen of het omzeilen, zo goed en zo kwaad als ze kunnen, wekken sympathie. Behalve bij bestuurders? “Leggen we niet te veel eieren onder die veeleisende burger-klant” lees je soms als het gaat over “een burger voor wie het nooit goed is, die dermate op hol geslagen lijkt dat ie wellicht nooit nog tevreden kàn zijn?” [Veralgemeningen, excuses.]

Tegenzet: moeten we niet ophouden hen tot olifantenpaadjes te dwingen? Of hen te confronteren met processen of producten [hallo treinbegeleider met tijdrovende terminal] die in hun ogen allang achterhaald zijn omdat ze het elders beter gewend zijn? Extreme usability is de norm aan het worden. Punt.

User stories zijn volgens mij de missing link anno nu. We moeten er structureel mee werken om bij te benen & bij te blijven. En ze horen thuis in de conceptfase. Niet pas bij de pretest, maar al van in het prille begin.

Lees verder

Getagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

Aanvulling op Fran Bambusts gastblog over Nudge

Detail uit de omslag van de Engelstalige editie van Nudge van Sunstein & Thaler bij Yale UP.

Een aanvulling wat betreft Nudge en de intro van Fran Bambusts geweldige gasblogpost van zopas, gezien ik erin word geciteerd. Ik pleit(te hier), voor alle duidelijkheid, niet voor massale en ongenuanceerde nudging maar wel om als overheid goed na te denken over je doel & middelen eens je hebt vastgesteld dat de information overload een feit is, ja Babelse proporties aannemen kan, waar die objectieve overheidsinformatie van ons niet meer door geraakt als die louter cognitief georiënteerd is. En waar niet-volgehouden prikkels, hoe creatief ook, inderdaad niet meer volstaan om mensen grondig te informeren laat staan sensibliseren of om hun automatisch gedrag (term opgepikt bij Bert Pol) te doorbreken. Alsof de aandacht overal voor het grijpen ligt.

Daarin volg ik Fran Bambust hier volkomen. Volgens mij kunnen “nudge units” & keuze-architecturale methodes zeer nuttig zijn als richtsnoer voor slimme communicatie-acties zonder ballast, zij het wel in combinatie met interactieve beleidsplanning, doorgedreven focus op user stories en UX, waar GOV.UK ook op inzet, en “in the moment” real time marketing. Een grondige kennis van gedragsbeïnvloeding is alleszins zelden aanwezig in campagnebeslissingen, heeft de ervaring me geleerd.

Anderzijds is er het debat: mag het verder gaan dan voorlichten want ben je dan de Vrije Keuze van Burgers niet aan het manipuleren? Ik denk dat er altijd een tussengrond is met ruimte voor nudging, want waar gingen de Bob-campagnes of de rookstop in horecazaken anders over? Legitiem gezondheids- en verkeersveiligheidsbeleid binnen de parlementaire democratie, toch?  Ter illustratie enkele boeiende artikels:

  • Thijs Kleinpaste schreef met Uw keuze is de uwe niet  in De Standaard van 2013-07-27 een boeiende kritiek op de mogelijke excessen van Cameronnudging plannen in het VK. Daarin valt de term “technocratisch sciëntisme: voor alle problemen met en tussen mensen bestaat een oplossing die de psychologie kan aanreiken”.
  • Casper Thomas plaatste ook pittige caveats in Dom door schaarste (De Groene Amsterdammer, 2013-10-18), waarin hij Scarcity: why having too little means so much van Harvard bollebozen Sendhil Mullainathan en Eldar Shafir (MacMillan Times 2013-09, ISBN 9780805092646) besprak: “Nudge en Scarcity zijn twee boeken met een zelfde boodschap: we denken vaak dat de keuzes van mensen worden bepaald door rationele afwegingen. […] De praktijk is vele malen ingewikkelder. Wie moet kiezen in gebrekkige omstandigheden snijdt zichzelf eerder in de vingers, zo laat Scarcity zien.” Bijzonder relevant in doelgroepencommunicatie, uiteraard.
  • Overigens schreef ook Cass Sunstein een stuk over Scarcity getiteld It captures your mind (The New York Review of Books 2013-09-26). Ook Rutger Bregman schreef er met Waarom arme mensen domme dingen doen een boeiende bespreking van in De Correspondent (2013), net zoals de hierboven geciteerde Oliver Burkeman in the Guardian (2013-08-23). Het boek is ondertussen vertaald als Schaarste – hoe gebrek aan tijd en geld ons gedrag bepalen (Maven 2013-12, ISBN 9789490574994).
  • Behalve schaarste kan ook beslismoeheid een rol spelen, meer daarover hier.
  • Diezelfde Casper Thomas schreef met Amerika’s nieuwe tsaar een fascinerend profiel van Cass Sunstein in De Groene Amsterdammer van 2009-05-27 waarin de termen “libertair paternalisme” en “juridisch minimalisme” vallen. Een prikkelend citaat: “Behalve de grondwet spelen ook de gedragswetenschappen een belangrijke rol in Sunsteins werk. Zie bijvoorbeeld het opvallende boek Republic 2.0 waarin hij de gevaren voor de democratie in het digitale tijdperk uiteenzet. Zijn these is: internet biedt ons een oneindige bron van informatie. De individuele controle over informatiestromen biedt de mogelijkheid meningen en feiten die ons niet aanstaan eruit te filteren. Dat leidt tot sterkere polarisatie in het politieke debat en terugtrekking in het eigen kamp. Ook bij dit probleem kan een nudge volgens Sunstein helpen. Hij stelt voor computers uit te rusten met software die berichten met ruw en onbeleefd taalgebruik pas na 24 uur verstuurt, als de auteur hier opnieuw toestemming voor geeft. Zo kan worden voorkomen dat heethoofden in een impuls allerlei radicale meningen het net op slingeren. Het voorstel kwam hem op felle kritiek van zowel progressieven als conservatieven te staan: leiden dit soort plannen niet tot een beperking van de vrijheid van meningsuiting?”

Ten tweede nog een aanvulling in verband met die Nederlandse studie. Toen ik het eindrapport Gedragsverandering via campagnes (het literatuuronderzoek dateert al van 2011-05-18, projectnaam “Vergroten effectiviteit campagnes”) begin maart 2012 onder ogen kreeg, was mijn bedenking: “OK maar dit rapport blijft campagnes als vertrekpunt nemen. Dan staan we met “ons” 7E-model toch verder, ook al gaat Nederland vaak op andere vlakken voorop”. Ik plak hier even de samenvatting in:

Lees verder

Getagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
%d bloggers liken dit: