Tagarchief: sociale psychologie

Twee nieuwe LinkedIn groepen

Uitsnede (detail) uit de foto "Stone elephants along the spirit way of the Hongwu Emperor at Ming Xiaoling" van Vladimir Menkov (2011-01-27), gebruikt volgens Creative Commons CC BY-SA 3.0. Originele foto: http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Stone_Elephant_Road_-_elephants_-_P1060468.JPG (http://flande.rs/i3)

Uitsnede (detail) uit de foto “Stone elephants along the spirit way of the Hongwu Emperor at Ming Xiaoling” van Vladimir Menkov (2011-01-27), gebruikt volgens Creative Commons CC BY-SA 3.0. Meer info: http://flande.rs/i4

Na de LinkedIn groep “Communicatiemedewerkers bij de Vlaamse overheid” (enkel bedoeld voor die categorie Vlaamse ambtenaren, sorry) hebben we er bij de afdeling Communicatie zopas twee nieuwe opgericht :

  1. de LinkedIn groep “Sociale marketing, nudging, keuze-architectuur en gedragspsychologie in de overheids- & non-profitsector
  2. de LinkedIn groep “Participatie en interactieve beleidsvorming“.

Beide groepen zijn open voor niet-ambtenaren. Dat rijmt met deze OESO-aanbeveling uit 2012 ;-) met name “2. Adhere to principles of open government, including transparency and participation in the regulatory process”. Meer daarover op www.oecd.org/gov/regulatory-policy/recommendations-guidelines.htm (met daar deze pdf van 564 kB).

En tot slot: in dit artikel vindt u meer nuttige links over open policy making e.d. in de buurlanden, en nog meer wegwijzers naar artikels en sites over de onderwerpen van beide groepen.

Getagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

GastPost: Loes Hekkens over intervention mapping

Afbeelding om aan te duiden dat een blogpost op Toecomst.Com van een gastblogger is.

Puzzzelstukken

Waarom moeilijk doen als het samen kan door Loes Hekkens, freelance communicatieadviseur, mede auteur van Communicatiekragt en samen met Fia Sanders oprichter van het collectief Bewijskragt over gedrag & communicatie

Gedragsverandering komt bij de overheid steeds meer in zwang en dat is niet zo vreemd want veel overheidsvraagstukken gaan nou eenmaal over gedrag en hoe je dat kan beïnvloeden: geen alcohol in het verkeer, langzamer rijden in de bebouwde kom, veilig vrijen en stimuleren van burenhulp. Maar hoe doe je dat?

Recente wetenschappelijke inzichten op het gebied van onder meer de sociale psychologie, behavioral economics, persuasieve communicatie en neurowetenschap geven ons interessante handvatten om gedrag effectief te beïnvloeden. Maar eerlijk is eerlijk communicatie is maar in zeer beperkte mate in staat gedrag te veranderen. Er zijn meer instrumenten nodig. De kracht zit dan ook in samenwerking.

Met veel plezier las ik de gastblogposts van Fran Bambust en Annick Vanhove. Zij pleiten voor verbreding van het vak en samenwerking met andere partijen.

Die tijden zijn echt voorbij

Nogal een verandering in overheidsland waar we gewend zijn gefragmenteerd bezig te zijn, ieder op zijn eigen eilandje. Waar de afdeling communicatie meestal aan het eind van de rit wordt ingeschakeld om uitgewerkt beleid rond te bazuinen, en dan maar hopen dat iedereen het begrijpt, het op de juiste manier verwerkt en er naar handelt. Die tijden zijn nu echt voorbij. Het wekt geen vertrouwen en erger nog het werkt in de meeste gevallen niet. We moeten toe naar een samenwerking met interne en externe partijen waarbij we ieder vanuit onze eigen expertise een bijdrage leveren aan de beoogde verandering.

Lees verder

Getagged , , , , , ,

We zijn zo slecht nog niet. Over kiezen voor een positief mensbeeld

Detail van de omslag van het "Deel je rijk" rapport van de Nederlandse Rijksoverheid (2013-06-27).

We zijn zo slecht nog niet – over kiezen voor een positief mensbeeld door Marijke Vrijders, afdeling Communicatie (Vlaamse overheid)

In de boeken die ik de laatste weken las voor dit project, vond ik een hoofdstukje dat me spontaan een beetje rechter deed zitten: een pleidooi om onze communicatiestijl te baseren op een positief mensbeeld.

Het boek in kwestie is Congruente overheidscommunicatie – aansluiten bij communicatiebehoeften van burgers van Hans Siepel, Frank Regtvoort, Gerald Morssinkhof & Floor de Ruiter (Bussum : Coutinho 2012, ISBN 9789046902943). De auteurs schetsen de veranderingen in de samenleving en stellen dat die zo groot zijn dat we naar een nieuw paradigma moeten in de overheidscommunicatie. Ze maken dat – na de lange schets – uiteindelijk concreet door aan te knopen bij de acht waardensystemen van Clare W. Graves en komen in het laatste hoofdstuk zelfs tot een nieuw standaardwerkproces voor overheidscommunicatie. Tussendoor doen ze de lezer (mij althans) even slikken door te tonen dat onze overheidscommunicatie nog veel meer dan we zelf denken uitgaat van een interne oriëntatie (het eigen belang). Het woord ‘loslaten’ valt.

Ik durf nog niet goed beoordelen wat het boek waard is, het moet nog wat bezinken en naast andere worden gezet. Maar dat stukje over het oude mensbeeld waar we vanaf moeten, dat wil ik hier alvast even samenvatten. De auteurs baseren zich voor dit deel op onderzoeken van Marcel Ham en Imrat Verhoeven (“Brave burgers gezocht – de grenzen van de activerende overheid“, Amsterdam: TSS tijdschrift voor Sociale Vraagstukken 2010, Jaarboek nr. 11, ISBN 9789055158607) en Gabriël J.M. van den Brink (“Eigentijds idealisme“, Amsterdam University Press 2011, ISBN 9789089643650, en, als redacteur, De Lage Landen en het hogere“, Amsterdam University Press 2012, ISBN 9789089643582).  

Sinds de verlichting heeft zich een bepaald mensbeeld ‘gezet’ in het bestaande wetenschappelijk paradigma en bijgevolg in het publieke discours. Verlichtingsdenkers gebruikten de ratio en de empirische wetenschap om de maatschappij ten goede te veranderen. De wereld van de materie, het empirisch waarneembare, was voor hen de enige werkelijkheid, ook emoties en andere processen in het menselijk brein. Wie we ten diepste zijn, moet vanuit een materialistische visie beantwoord worden, was het idee. Darwin heeft een belangrijke aanzet gegeven tot de inkleuring van onze identiteit: we zijn het resultaat van een evolutionair, biologisch-materialistisch proces. De mens is in wezen uit op eigenbelang, zelfoverleving en succes. De homo economicus.  

Maar stilaan tenderen we weer naar een nieuw en positiever mensbeeld. We merken weer op hoeveel mensen loyaal, vrijwillig en in eigen tijd in de weer zijn voor de samenleving. In onderzoeken worden vooral ideële waarden genoemd als antwoord op de vraag wat echt belangrijk is in het leven. Velen werken niet om rijk te worden, maar om van betekenis te zijn. Instituten en vastomlijnde leerstellingen hebben dan wel afgedaan, maar spirituele en morele beginselen spelen wel degelijk een grote rol. Het beeld van een maatschappij van calculerende burgers die winstmaximalisatie als de kern van het samenleven beschouwen, klopt niet.

Lees verder

Getagged , , , , , , , , , , , , , , , ,

GastPost: Fran Bambust pleit voor een Vlaamse Nudge Unit

Afbeelding om aan te duiden dat een blogpost van een gastblogger is.

Dia 36 over nudging uit de presentatie van Fran Bambust op Cibe City, 2013-11-08.

Mag ik een Team Keuze-architectuur? door Fran Bambust, imagineer & campaign & information architect bij Cibe Communication (Gent)

Ik ga graag in op de idee die Patrick Vandenberghe in zijn uitgebreide Onvolledige overzichten van trends en uitdagingen” naar voor schoof: de opportuniteit om nudging en keuze-architectuur in het nieuwe beleidsplan in te schrijven. Ik sta al lang niet meer alleen met het inzicht dat busstickers en affiches niet volstaan om gedrag of attitudes te veranderen. Sinds ik een dikke vier jaar geleden het 7E-model lanceerde, is al meermaals betoogd dat we ons op de mens in zijn geheel moeten richten als we verandering ambiëren, en niet alleen op kennis en inzicht.

Meer nog, informeren en sensibiliseren is niet alleen ontoereikend, maar waarschijnlijk vaak contraproductief. Psychologen hebben het wat dat betreft over het ironisch effect. Zo werkt berichtgeving over positieve psychologie deprimerend (cf. The antidote van Oliver Burkeman), werken campagnes om overgewicht tegen te gaan vaak averechts (cf. The ironic effects of weight stigma van Brenda Major e.a. in het Journal of Experimental Social Psychology vol. 51 p. 74-80), en lokken borstkankerpreventiecampagnes net een struisvogelreactie uit (cf. Motivating women to forget the message: when do breast cancer ads backfire?“, Science News 2013-12-10).

“Om gedrag te veranderen moet je je ook echt op gedrag richten”, klinkt het gelukkig steeds vaker (zie bv. het artikel over korter douchen Gedrag verander je zo! van Elise Latour, of de studie uit 2012 Gedragsverandering via campagnes in opdracht van de Dienst Publiek en Communicatie van het Nederlandse ministerie van Algemene Zaken)!

Communicatiebureaus volstaan niet

Marketingbureaus weten al langer dan vandaag dat je ook emoties en beleving moet betrekken, maar toch zijn ook zij niet het best geplaatst om ons te helpen. De gewone marketingtechnieken, de oeroude 4P’s, de AIDA’s en andere gouden regels van de commerciële sector schieten te kort. Hun technieken zijn er immers vaak op gericht om gewoontes en verlangens – de vraag van de markt, weet je wel – te bestendigen en nog sneller te lenigen, terwijl we vanuit een maatschappelijk bredere vraag net gewoontes willen bijsturen.

Bovendien gaat het niet enkel om ‘meer emotie’. Bij gedragsverandering zijn wel meer hefbomen te hanteren. Zo halen Sunstein & Thaler in Nudge – zowat het basiswerk van keuze-architectuur – er meerdere aan, en ook het 7E-model groepeert een aantal soorten. Echter, de toegankelijkheid van diensten of het opzetten van defaults (Enable), de inhoud van de incentive (Encourage), het taalgebruik van de overheid zelf (Exemplify), de feedback die je krijgt bij het gebruik een dienst of regel (Experience) ligt niet binnen de opdracht of het mandaat van een bureau. En zelfs al zou een communicatiespecialist in de marge wijzen op opportuniteiten of problemen bij die hefbomen, dan komt die vast te laat. Deze factoren liggen doorgaans immers al vast nog voor een communicatieopdracht wordt uitgeschreven!

Een bredere cel

Ik volg dan ook de insteek van Machteld Weyts om multidisciplinaire teams al vanaf de aanvang bij elke campagnevraag te betrekken, in navolging van de Nederlandse Factor C bijvoorbeeld. Maar nog liever zag ik ons verder gaan. We kunnen ons ook laten inspireren door het Britse Behavioural Insights Team of de Amerikaanse Nudge Unit of Nudge Squad die op dit eigenste ogenblik wordt overwogen. Zij hebben het niet alleen over “communicatie vanaf de aanvang” maar over keuze-architectuur. Zij hebben het over het nagaan van alle parameters die de keuze van de doelgroep beïnvloeden, en bepalen wat we er al dan niet kunnen tegenover zetten.

Waarom gooit iemand een papiertje op de straat? Toch niet alleen omdat ze niet weten dat dat niet mag? Wat is er mis met de vuilnisbakken? Zien we ze niet? Zijn er niet genoeg incentives? Of ligt er teveel vuil op straat? Is iets mis met onze trottoirs? Het makkelijkste en goedkoopste antwoord is er vanuit te gaan dat je mensen er moet aan herinneren, en dat een leuk filmpje dus zal volstaan. Of een flashmobMaar het zal niet helpen. Oh, misschien wel gedurende een paar dagen, hooguit een paar weken. En daarna mogen we opnieuw beginnen.

Nee, als we wel degelijk langdurig, bestendigend gedrag willen, moeten we dieper graven. Dan moeten we de vragen aanpakken met een resultaatgericht team dat het warm water niet opnieuw probeert uit te vinden, maar dat problemen aanpakt met een gedegen kennis van de huidige middelen en technologieën, de wetenschappelijke inzichten op het vlak van sociologie, sociale psychologie, gedragspsychologie, cognitiewetenschappen en communicatie. Dan hebben we nood aan een cel of een Team Keuze-architectuur.

Lees verder

Getagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
%d bloggers liken dit: