Tagarchief: Nederland

Infosessie over beleid maken met kennis van gedrag(spsychologie)

Op dinsdag 16 december 2014 in de namiddag organiseerden de SERV en de departementen DAR (team Communicatiebeleid & Stafdienst Vlaamse Regering), BZ (Wetsmatiging) & LNE (afdeling Milieu-, Natuur- en Energiebeleid, dienst Beleidsvoorbereiding en -evaluatie) een infosessie voor Vlaamse ambtenaren over hoe inzichten uit de gedragpsychologie en noties als keuze-optimalisatie kunnen worden toegepast om succesvol beleid te maken.

  • Dat rijmt met de Beleidsnota 2014-2019 Algemeen Regeringsbeleid, strategische doelstelling SD 5, operationele doelstellingen ofte OD’s 1 & 2: “Inzicht in drempels en hefbomen om de effectiviteit van het beleid en de communicatie van de Vlaamse overheid te versterken.”
  • Ook in de beleidsnota Omgeving (2014-2019 / pdf van 16 MB) komen ambities ter sprake als “verdieping van kennis over gedrag” en “leren uit principes van de gedragseconomie”.

Tijdens de sessie (in het Ferrarisgebouw in de Brusselse Noordwijk) was er ruimte voor vragen, samen nadenken & dialoog. Onderaan deze blogpost vindt u de presentaties als bijlage (pdf van 2,3 MB), een ter plekke geschreven verslag van Marijke Vrijders met een paar aanvullingen door Patrick Vandenberghe, beiden van het team Communicatiebeleid, en ook een hele reeks relevante links, bv. naar de Nederlandse kabinetsnota van 2014-12-04.

We hadden twee experten van de Nederlandse Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) aan boord, een Vlaamse experte in keuze-optimalisatie en een Vlaming die erg vertrouwd is met hoe het Britse Behavioural Insights Team (BIT) opereert:

Lees verder

Getagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

GastPost: Peter Van Humbeeck over het SERV-advies voor een slagkrachtige Vlaamse overheid

Afbeelding om aan te duiden dat een blogpost op Toecomst.Com van een gastblogger is.

Afbeelding Het Gaat Er Om - ontleend aan Volgdewet.nl

Over het advies van de SERV voor een slagkrachtige (Vlaamse) overheid door Peter Van Humbeeck, attaché bij de studiedienst van de Sociaal-Economische Raad van Vlaanderen (SERV)

Het advies van de Sociaal-Economische Raad van Vlaanderen (SERV) over Slagkrachtige overheid: aandachtspunten voor de nieuwe legislatuur (hier 2x eerder aangehaald) sluit wonderwel aan op de verzuchtingen van de externe en interne experts die in de voorbije ToeComSt-brainstorms naar boven zijn gekomen. Mooi dat ook de overheidscommunicatoren en beleidsmedewerkers helemaal op dezelfde lijn zitten.

In het advies vraagt de SERV dat “met het oog op de nieuwe legislatuur het concept van een open, op de samenleving gerichte overheid, wordt gebruikt als leidraad en toetssteen voor bestuurlijke hervormingen”. Daarmee bedoelt de SERV een overheid die tastbare outcomes & impacts voor de samenleving realiseert en dus oplossingsgericht werkt in functie van de noden van burgers en bedrijven. Dat veronderstelt primair een overheid die betrokken is op wat stakeholders en ‘klanten’ belangrijk vinden en met hen samenwerkt, en die zorgt voor een effectief beleid dat ‘werkt’ (en beleid dat niet werkt bijstuurt of stopzet). Dat veronderstelt op zijn beurt een overheid die over voldoende middelen beschikt om zijn kerntaken op te nemen en de beschikbare middelen in functie daarvan gericht en efficiënt inzet. Ook de overheidsorganisatie en -structuur moeten daarop afgestemd zijn, met inbegrip van een gepaste cultuur, competenties en incentives.

De steeds mondiger wordende burger is dienstverlening op hoog niveau gewend, steeds vaker ook digitaal en op maat. Dat is ook meer en meer het referentieniveau voor burgers en bedrijven in hun relatie met de overheid . Ze verwachten een dienstverlening en communicatie die klantvriendelijk en snel is, en waar het gebruiksgemak voorop staat. Ze vragen een overheid die extern georiënteerd is op de noden van de burgers en bedrijven en ten dienste staat van de samenleving. Open communicatie, nieuwe sociale media en ICT-toepassingen creëren mogelijkheden voor meer en betere interactie met burgers en bedrijven, voor meer transparantie en betere verantwoording en voor dienstverlening op maat. Dat vergt een meer strategische benadering van het communicatie-, ICT- en informatiebeleid dan tot dusver het geval is.

Een voorbeeld van wat mogelijk is? Lees verder

Getagged , , , ,

Discussie 7: de communicatieprofessional van de toecomst

De CommunicatieParade gevisualiseerd door Aletha Steijns van de Nederlandse Auditdienst Rijk.

De CommunicatieParade gevisualiseerd door Aletha Steijns van de Nederlandse Auditdienst Rijk.

Wat staat er in het functieprofiel van de communicatieprofessional van de toekomst?

Worden we specialisten of generalisten?

Strategen of excellente uitvoerders?

Werken we ook op zondag?

En zitten we dan nog bij een afdeling Communicatie of zijn we eenpitters bij beleids- en uitvoeringsafdelingen?

Welke kennis en vaardigheden heb je dan nodig?

Waar is de toekomst al begonnen en hoe kunnen we daarvan leren?

Vragen die al opdoken in ons ToeComSt project … en ze leven ook in Nederland. Miriam van Staden, kennisadviseur bij de Nederlandse Academie voor Overheidscommunicatie (Ministerie van Algemene Zaken) schreef er een artikel over voor Communicatieparadenaar aanleiding van het jaarlijkse congres van de academie in 2013. U vindt de pdf (4 blz., 895 kB) met als titel Het feest dat ons werk is via: www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/publicaties/2014/02/03/artikel-het-feest-dat-ons-werk-is.html ! (Dankuwel Nederlandse collega’s, met name Udo Hoeke!)

Wat denkt ù ervan? Wat moet er in de toecomstige vacatures en functiebeschrijvingen staan? Graag uw reacties onder deze blogpost!

Lees verder

Getagged , , , , , , ,

Shift 2020 en andere trends

Figuur 15 "type persoon (introvert versus extravert) ten opzichte van de mate van relevante informatie" op blz. 46 van het Trenddoc 2014 van Lectric.nl

Terwijl we wachten op een paar GastPosts nog ’n snelle blogpost in onze reeks over trendrapporten … signaleer er gerust nog !

#14 –  Shift 2020 (how technology will impact our future) : een (te betalen) e-book samengesteld door Rudy De Waele … (Bedankt voor het signalement Yves Kallaert!)

#15 – Trenddoc 2014 – een gratis download in het kader van de betalende TrendsFactory evenementenreeks van de Nederlandse firma Lectric … Geen echte “bom” voor wie in de non profit werkt wegens vooral gefocust op bedrijven & consumenten, maar her en der wel interessant, zoals steeds mutatis mutandis. Bv. “de klant betrekken in het proces van co-creatie is een must” (p. 22), “location based services” en “layar-technieken” als aandachtspunten (p. 25), … Ook (de bovenstaande) figuur 15 “type persoon  (introvert versus extravert) ten opzichte van de mate van relevante informatie” op p.46 vond ik wel interessant voor mensen die het contact tussen hun organisatie en hun publiek willen herdenken.

#16 – 10 onmisbare vaardigheden voor de ambtenaar van de toekomst volgens de Bestuursacademie Nederland

#17 – En op de Princeton universiteit in New Jersey zien ze tussen 2015 en 2017 het einde van Facebook  opdoemen … Zie in dat verband ook deze reactie van Clo Willaerts in De Morgen van 2014-01-23 … of de reacties onder deze eigenste post natuurlijk!

Getagged , , , , , , , ,

GastPost: Guido Rijnja over de toekomst van onzekerheidscommunicatie

Afbeelding om aan te duiden dat een blogpost op Toecomst.Com van een gastblogger is.

Alles draait om twijfel (de toekomst van onzekerheidscommunicatie) door Guido W. Rijnja, adviseur communicatiebeleid bij de Nederlandse Rijksvoorlichtingsdienst in Den Haag

Onzekerheid is troef en dat zien we op alle mogelijke manieren. Wereldleiders vragen zich af hoe de financieel-economische crisis getackeld kan worden. Wie bij de overheid worstelt er niet met de vraag hoe basisfuncties als de zorg voor een basisbestaan en de continuïteit van de rechtsorde gestalte kunnen krijgen? Burgers weten het vaak ook niet meer: vaste bakens verliezen hun functie, zoals de zuilen van weleer met hun veilige havens en hun herkenbare trefmomenten. Gezagdragers fronsen bij het begrip vertegenwoordiging: namens wie sta ik hier nog?  Adieu baan met vaste aanstelling: naast privérelaties kennen ook werkrelaties steeds meer een projectmatig karakter. We leven in ‘vloeibare tijden’, zegt de socioloog Zygmunt Bauman, waarin vooral zeker is dat niets zeker is. En dus? Wat bieden we als overheidscommunicatoren op dit front eigenlijk? Deze blogpost bepleit een nog nauwelijks benutte troef uit te spelen: twijfel, zo u wilt, onzekerheidscommunicatie.

Regelzucht …

Je kunt in reacties op onzekere tijden twee dominante zienswijzen ontdekken. Aan de ene kant dienen de aanhangers van de regelende overheid zich aan. Het moet afgelopen zijn met het geneuzel, je moet zeggen waar het op staat en de heldere leider moet opstaan met een helder verhaal. Visie, quo vadis? Klip en klaar, boter bij de vis: we moeten toch wat doen?! Het is het scenario van De Sterke Man: investeer in maatregelen om – nu! – schaarse middelen te verdelen, of het nu gaat om bijstand, om woonruimteverdeling of banen. Klits, klats, klander: maak even een schema, en die ‘prikkelfase‘ kan toch best in een maand … Het New Public Managementdenken klinkt overal door, alles is maakbaar – als je maar wilt …

… of uitgestelde overheid?

Daar tegenover staan de supporters van wat je de uitgestelde overheid kunt noemen: degenen die bepleiten dat de overheid op z’n handen moet leren zitten: laat los, houdt afstand, sluit aan. Het initiatief moet aan anderen worden gelaten en je moet de civil society niet in de weg zitten. Het internet faciliteert ongekende manieren voor iedereen om initiatief te nemen, diensten te organiseren en vooral te ruilen (‘wie kan mijn kamer behangen, ik kan goed fietsen repareren’). Burgers vormen nieuwe gemeenschappen waarin een ongekende vindingrijkheid de kop opsteekt. Als het waar is dat de overheid vooral moet doen wat de samenleving zelf niet kan, kan ze zich nu bewijzen: faciliteer de infrastructuur waarin mensen zelf verantwoordelijkheid kunnen dragen voor hun werk- en leefomgeving.

Doe iets!

Er zijn ongetwijfeld meer patronen te ontdekken in de publieke reactie op de onzekerheid en – zoals Bauman waarneemt – de onveiligheid die mensen daarbij ervaren. En ongetwijfeld zijn de twee typen reacties van alle tijden. Alexis de Tocqueville schreef al twee eeuwen geleden dat mensen onophoudelijk worden gedreven door twee strijdige hartstochten:

Lees verder

Getagged , , , , , , , , , , , , , ,

Over olifantenpaadjes sprinten naar catalogi met user stories?

Pleidooi voor structureler werken met user stories en mystery shopping – een persoonlijke column door Patrick Vandenberghe, afdeling Communicatie (Vlaamse overheid)

“Het feestje is niet langer bij het product maar bij de consument, en als merk moet je tegenwoordig proberen deel te hebben aan hùn feestje.” Welke Belgische reclamemaker was het ook weer die dat zei? Zijn intro was iets als “‘Vroeger ging reclame over consumenten het gevoel geven dat een merk een feest was waar ze bij wilden zijn, maar vandaag lukt dat enkel nog voor merken als Martini.” [‘k Ben de exacte quote & bron vergeten, excuseer.]

Feestende burgers? Gelijk hebben ze. “En dan maandagmorgen eerste werk dat dossier regelen, bij de provider of die andere grote organisatie. Als dat maar snel geregeld geraakt.” Of ze nu veel energie hebben of moe zijn van de kater of ’n burnout: bitter weinig burgers vinden het fijn om dingen te moeten uitvissen of aanvragen of regelen. Laat staan dat ze zelfs de meest opgeleukte sites ook boeiend vinden. Zeg ’s eerlijk: wie wil zich graag o zo grondig documenteren en dan gezellig procedures doorlopen? “Plug ’n play is de norm, regel het mij aub automatisch, weten jullie niet alles al? Er zijn leukere dingen of belangrijkere.” [Denk ook aan hoe de verenigingen waar mensen in armoede het woord nemen boven alles automatische rechtentoekenning vragen – meer zekerheid en comfort, minder vermoeiend gepieker.]

Mensen hebben geen tijd of geen zin, laat ons daar maar wat vaker van uitgaan. Of ze nu decision fatigue (beslismoeheid), CPA, CVS of RSI hebben of “gewoon” drukbezet CEO zijn van hun eigen leven: geen omweg AUB is de boodschap. Kon het allemaal maar zo simpel als “Abracadabra zei u? Ja geef mij Abracadabra, gratis of goedkoop, en zorg dat de databescherming in orde is en dan zal ik het per kerende bevestigen en vervolgens vol vertrouwen doorgaan met mijn leven.” [Het A-stad project lijkt alvast in die richting te gaan: “Als je op je profiel aangeeft dat je een huis bezit, zal je spontaan door de stad op de hoogte worden gebracht van bepaalde renovatiepremies waar je recht op hebt” zegden Gerrie Smits en Michaël Thys in de Standaard van 2014-01-11 (p. 38). Benieuwd!]

Des mensen : lettergrepen inslikken, afko’s sms’en, olifantenpaadjes nemen … Weinig mensen die niet warm worden van Jan-Dirk van der Burgs fotoboek (3e druk alweer, 1e d.d. 2011-05-01, ISBN 9789089102591), fotowedstrijd & filmpje. Hetzelfde geldt trouwens voor David Helbichs bejubelde Belgian solutions volume 1” (Gent: MediuMER 2013, ISBN 9789491775130) met als motto “Not every solution is the answer to a problem”. Verhalen van mensen die tegen het systeem botsen of het omzeilen, zo goed en zo kwaad als ze kunnen, wekken sympathie. Behalve bij bestuurders? “Leggen we niet te veel eieren onder die veeleisende burger-klant” lees je soms als het gaat over “een burger voor wie het nooit goed is, die dermate op hol geslagen lijkt dat ie wellicht nooit nog tevreden kàn zijn?” [Veralgemeningen, excuses.]

Tegenzet: moeten we niet ophouden hen tot olifantenpaadjes te dwingen? Of hen te confronteren met processen of producten [hallo treinbegeleider met tijdrovende terminal] die in hun ogen allang achterhaald zijn omdat ze het elders beter gewend zijn? Extreme usability is de norm aan het worden. Punt.

User stories zijn volgens mij de missing link anno nu. We moeten er structureel mee werken om bij te benen & bij te blijven. En ze horen thuis in de conceptfase. Niet pas bij de pretest, maar al van in het prille begin.

Lees verder

Getagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

Transparantie en openbaarheid van bestuur in Vlaanderen

Transparantie, open overheid, openbaarheid : de termen zijn hier al meermaals gevallen. Na de eerdere roundup wat betreft open data door Noël Van Herreweghe (die ook voor het interview hierboven tekende) brengen we u daarom even een stand van zaken wat betreft openbaarheid van bestuur in Vlaanderen. (Trefwoord voor onze vakgenoten in Nederland, waar de regering de ‘openbaar tenzij’ weg insloeg in september 2013 : wob.)

De kern van de zaak vindt u hierboven uitstekend uitgelegd door Bruno Asscherickx, expert in de materie bij de afdeling Kanselarij van het departement Diensten voor het Algemeen Regeringsbeleid van de Vlaamse overheid en tevens voorzitter van de Vlaamse beroepsinstantie inzake openbaarheid van bestuur en hergebruik van overheidsinformatie – afdeling openbaarheid van bestuur. De basissite waar u het kader vindt, is www.vlaanderen.be/openbaarheid.

Er bestaat dus wel degelijk een kader voor openbaarheid in Vlaanderen, voor zover daar twijfel over had kunnen bestaan. Het decreet van 26 maart 2004 betreffende de openbaarheid van bestuur is er de spil van. Dat decreet werd ook geëvalueerd in 2010, en toen werden alleszins geen problemen vastgesteld die noopten tot wijzigingen aan het decreet.

Let wel : het gaat daarbij vnl. over passieve openbaarheid. Vanuit de maatschappij blijven regelmatig signalen komen die pleiten voor meer actieve openbaarheid, verwant met open data en hergebruik van overheidsinformatie, maar ook met het communicatiebeleid zoals dat word ingevuld door de officiële communicatieambtenaren – een beleid waarover precies dit project ook gaat.

In 2013 kreeg de problematiek van het afschermen van auditrapporten veel aandacht in de media. (In het evaluatieverslag van januari 2010 was de aandacht daar al op gevestigd.) Naar aanleiding van een openbaarheidsverzoek van een journalist van de VRT die bij negen verschillende bestuursinstanties een auditrapport opvroeg, werden diverse beroepschriften ingediend bij de beroepsinstantie. Die verklaarde in vijf gevallen het beroep als volkomen gegrond.

Naar aanleiding van deze case pleitte de Vlaamse vereniging voor overheidscommunicatie Kortom voor meer openheid en transparantie bij alle overheden. In haar persbericht van 2013-08-29 vond ze dat “de Vlaamse overheid het goede voorbeeld moet geven aan gemeenten, OCMW’s en provincies.

De Vlaamse overheid moet ook – en vooral – in delicate materies de openheid aan de dag leggen waartoe ze zichzelf heeft verbonden. […] Tegelijk wil Kortom wijzen op de complexiteit van de regelgeving. Het is niet eenvoudig om het decreet correct toe te passen. Zo werken lokale overheden met documenten van federale overheidsdiensten, van politiezones en van diensten van het Brussels Gewest waarvoor de bepalingen omtrent openbaarheid van bestuur kunnen verschillen. Vereenvoudiging en meer afstemming zijn nodig. […] Rechtsregels zijn geen mooie intentieverklaringen. Als ze niet leiden tot gedragsverandering missen ze het doel waarvoor ze in het leven geroepen zijn. […]

Lees verder

Getagged , , , , , , , , , , , , , ,

We zijn zo slecht nog niet. Over kiezen voor een positief mensbeeld

Detail van de omslag van het "Deel je rijk" rapport van de Nederlandse Rijksoverheid (2013-06-27).

We zijn zo slecht nog niet – over kiezen voor een positief mensbeeld door Marijke Vrijders, afdeling Communicatie (Vlaamse overheid)

In de boeken die ik de laatste weken las voor dit project, vond ik een hoofdstukje dat me spontaan een beetje rechter deed zitten: een pleidooi om onze communicatiestijl te baseren op een positief mensbeeld.

Het boek in kwestie is Congruente overheidscommunicatie – aansluiten bij communicatiebehoeften van burgers van Hans Siepel, Frank Regtvoort, Gerald Morssinkhof & Floor de Ruiter (Bussum : Coutinho 2012, ISBN 9789046902943). De auteurs schetsen de veranderingen in de samenleving en stellen dat die zo groot zijn dat we naar een nieuw paradigma moeten in de overheidscommunicatie. Ze maken dat – na de lange schets – uiteindelijk concreet door aan te knopen bij de acht waardensystemen van Clare W. Graves en komen in het laatste hoofdstuk zelfs tot een nieuw standaardwerkproces voor overheidscommunicatie. Tussendoor doen ze de lezer (mij althans) even slikken door te tonen dat onze overheidscommunicatie nog veel meer dan we zelf denken uitgaat van een interne oriëntatie (het eigen belang). Het woord ‘loslaten’ valt.

Ik durf nog niet goed beoordelen wat het boek waard is, het moet nog wat bezinken en naast andere worden gezet. Maar dat stukje over het oude mensbeeld waar we vanaf moeten, dat wil ik hier alvast even samenvatten. De auteurs baseren zich voor dit deel op onderzoeken van Marcel Ham en Imrat Verhoeven (“Brave burgers gezocht – de grenzen van de activerende overheid“, Amsterdam: TSS tijdschrift voor Sociale Vraagstukken 2010, Jaarboek nr. 11, ISBN 9789055158607) en Gabriël J.M. van den Brink (“Eigentijds idealisme“, Amsterdam University Press 2011, ISBN 9789089643650, en, als redacteur, De Lage Landen en het hogere“, Amsterdam University Press 2012, ISBN 9789089643582).  

Sinds de verlichting heeft zich een bepaald mensbeeld ‘gezet’ in het bestaande wetenschappelijk paradigma en bijgevolg in het publieke discours. Verlichtingsdenkers gebruikten de ratio en de empirische wetenschap om de maatschappij ten goede te veranderen. De wereld van de materie, het empirisch waarneembare, was voor hen de enige werkelijkheid, ook emoties en andere processen in het menselijk brein. Wie we ten diepste zijn, moet vanuit een materialistische visie beantwoord worden, was het idee. Darwin heeft een belangrijke aanzet gegeven tot de inkleuring van onze identiteit: we zijn het resultaat van een evolutionair, biologisch-materialistisch proces. De mens is in wezen uit op eigenbelang, zelfoverleving en succes. De homo economicus.  

Maar stilaan tenderen we weer naar een nieuw en positiever mensbeeld. We merken weer op hoeveel mensen loyaal, vrijwillig en in eigen tijd in de weer zijn voor de samenleving. In onderzoeken worden vooral ideële waarden genoemd als antwoord op de vraag wat echt belangrijk is in het leven. Velen werken niet om rijk te worden, maar om van betekenis te zijn. Instituten en vastomlijnde leerstellingen hebben dan wel afgedaan, maar spirituele en morele beginselen spelen wel degelijk een grote rol. Het beeld van een maatschappij van calculerende burgers die winstmaximalisatie als de kern van het samenleven beschouwen, klopt niet.

Lees verder

Getagged , , , , , , , , , , , , , , , ,
%d bloggers liken dit: