GastPost: Loes Hekkens over intervention mapping

Afbeelding om aan te duiden dat een blogpost op Toecomst.Com van een gastblogger is.

Puzzzelstukken

Waarom moeilijk doen als het samen kan door Loes Hekkens, freelance communicatieadviseur, mede auteur van Communicatiekragt en samen met Fia Sanders oprichter van het collectief Bewijskragt over gedrag & communicatie

Gedragsverandering komt bij de overheid steeds meer in zwang en dat is niet zo vreemd want veel overheidsvraagstukken gaan nou eenmaal over gedrag en hoe je dat kan beïnvloeden: geen alcohol in het verkeer, langzamer rijden in de bebouwde kom, veilig vrijen en stimuleren van burenhulp. Maar hoe doe je dat?

Recente wetenschappelijke inzichten op het gebied van onder meer de sociale psychologie, behavioral economics, persuasieve communicatie en neurowetenschap geven ons interessante handvatten om gedrag effectief te beïnvloeden. Maar eerlijk is eerlijk communicatie is maar in zeer beperkte mate in staat gedrag te veranderen. Er zijn meer instrumenten nodig. De kracht zit dan ook in samenwerking.

Met veel plezier las ik de gastblogposts van Fran Bambust en Annick Vanhove. Zij pleiten voor verbreding van het vak en samenwerking met andere partijen.

Die tijden zijn echt voorbij

Nogal een verandering in overheidsland waar we gewend zijn gefragmenteerd bezig te zijn, ieder op zijn eigen eilandje. Waar de afdeling communicatie meestal aan het eind van de rit wordt ingeschakeld om uitgewerkt beleid rond te bazuinen, en dan maar hopen dat iedereen het begrijpt, het op de juiste manier verwerkt en er naar handelt. Die tijden zijn nu echt voorbij. Het wekt geen vertrouwen en erger nog het werkt in de meeste gevallen niet. We moeten toe naar een samenwerking met interne en externe partijen waarbij we ieder vanuit onze eigen expertise een bijdrage leveren aan de beoogde verandering.

Hoe kunnen we die samenwerking vormgeven? Vele wegen leiden naar Rome maar binnen Bewijskragt maken Fia Sanders en ik gebruik van het instrument Intervention Mapping (IM). Dat raamwerk helpt ons om planmatig en systematisch een onderbouwde interventie of strategie te ontwikkelen. Het maakt ook duidelijk wat communicatie kan betekenen, welke andere activiteiten nodig zijn om het doel te bereiken. Het raamwerk besteedt veel aandacht aan participatie, zorgen dat alle partijen (beslissers, onderzoekers, belanghebbenden, uitvoerders, etc.) mee doen aan het proces.

Wat is Intervention Mapping?

IM is ontwikkeld voor de gezondheidzorg door de Universiteiten van Maastricht en Texas. Wij hebben het samen met dr. Madelief Bertens vertaald voor de communicatiepraktijk. IM wijst de weg naar een communicatiestrategie met als kern gedragsbeïnvloeding, gebaseerd op inzichten uit de gedragswetenschappen.

Intervention Mapping: drie fundamenten en zes stappen.

Zes stappen

  1. Probleemanalyse. Welk probleem wil je oplossen? Dat lijkt een open deur maar vaak wordt een probleem zo vaag omschreven dat je op basis daarvan moeilijk kan bepalen wat er precies moet veranderen.
  2. Gewenst gedrag. Heb je het probleem in kaart, dan bepaal je je doelen oftewel je bepaalt wat bij wie moet veranderen.
  3. Hoe krijg je de verandering voor elkaar? In deze stap bepaal je de juiste strategie op basis van wat in onderzoek of in de praktijk bewezen heeft te werken.
  4. Het plan. Je maakt keuzes en smeedt dit samen tot een coherent plan.
  5. Implementatie. Wie moet wat doen om het plan op de juiste manier uit te voeren? Veel plannen worden niet uitgevoerd omdat over de implementatie niet is nagedacht. Vaak moeten managers overtuigd worden of moeten baliemedewerkers of mensen van de buitendienst geïnstrueerd worden.
  6. Evaluatie. Niet alles is meetbaar. Meten wat je kunt meten, maar werken volgens IM (evidence based) zorgt voor decisional accountability.

Flexibiliteit en improvisatie

Voordat je denkt: weer zo’n star stappenplan … IM geeft ruimte voor flexibiliteit. Het plan vraagt voortdurend om een paar stappen vooruit of terug te denken. Klopt alles nog met mijn probleemanalyse, kunnen we dit idee gebruiken in de uitvoering, is dit doel haalbaar en hoe passen we ons aan aan de veranderingen in de omgeving? Dat vraagt om flexibiliteit en improvisatietalent.

Drie fundamenten:

  1. Ecologische benadering. Houdt rekening met individuele actoren maar ook met de sociale en fysieke omgeving.
  2. Participatie door middel van een ‘linkage group’. In iedere fase van het proces zijn andere partijen belangrijk. Ze moeten worden betrokken.
  3. Evidence & practice based (not fact proven).

Het gaat mij natuurlijk vooral om fundament 2, participatie. In de eerste drie stappen wordt duidelijk welke instrumenten ingezet moeten worden om tot resultaten te komen en hoe communicatie daarin een rol speelt.

Laat ik het met een voorbeeld illustreren.

In Rotterdam waren er problemen tijdens oudejaarsavond: relletjes, vernielingen, overlast van groepen. Daar is ingezet op drie pijlers: communicatie door de horeca: oudejaarsavond is een feest. Daarnaast werden vernielingen direct opgeruimd. Weinig kans dat je een kapotgeslagen bushokje tegenkwam. Geen inspiratie dus voor vandalen. En natuurlijk lik op stuk door de politie bij ongeregeldheden. De combinatie van instrumenten en betrokken partijen zorgden voor succes: minder vernielingen, minder rellen.

Maar ook bij de implementatie heb je te maken met partijen die je kunnen helpen het plan bijvoorbeeld goed af te stemmen op de praktijk. In alle fasen maak je gebruik van expertise, ervaring, kennis, invloed, netwerken, etc. die bijdragen aan het succes van je strategie.

Toch knaagt er nog wat …

De theoretische onderbouwing uit stap drie en fundament drie roept bij mij nog vragen op. Hoe ver moet je gaan als communicatieprofessional? Kunnen we voor het communicatievak een selectie maken van theorieën uit de verschillende wetenschappen die voor ons vak relevant zijn, zonder dat het een trukendoos wordt? Samenwerking tussen communicatieprofessionals, gedragsdeskundigen en anderen in een Team Keuze Architectuur zoals Fran dat voorstelt lijkt een logische stap. Maar wat is de meerwaarde van de communicatieprofessional in zo’n team? Of zal ons vak in de toekomst overbodig worden. Ik ben benieuwd hoe jullie daar in Vlaanderen over denken en ik kom daar graag eens een Belgisch biertje met jullie op drinken.

Getagged , , , , , ,

2 thoughts on “GastPost: Loes Hekkens over intervention mapping

  1. Fia's Blog zegt:

    […] ook de blog van Loes Hekkens over Intervention […]

Bedenkingen? Aanvullingen? Correcties? Lof? Reageer!

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: