Transparantie en openbaarheid van bestuur in Vlaanderen

Transparantie, open overheid, openbaarheid : de termen zijn hier al meermaals gevallen. Na de eerdere roundup wat betreft open data door Noël Van Herreweghe (die ook voor het interview hierboven tekende) brengen we u daarom even een stand van zaken wat betreft openbaarheid van bestuur in Vlaanderen. (Trefwoord voor onze vakgenoten in Nederland, waar de regering de ‘openbaar tenzij’ weg insloeg in september 2013 : wob.)

De kern van de zaak vindt u hierboven uitstekend uitgelegd door Bruno Asscherickx, expert in de materie bij de afdeling Kanselarij van het departement Diensten voor het Algemeen Regeringsbeleid van de Vlaamse overheid en tevens voorzitter van de Vlaamse beroepsinstantie inzake openbaarheid van bestuur en hergebruik van overheidsinformatie – afdeling openbaarheid van bestuur. De basissite waar u het kader vindt, is www.vlaanderen.be/openbaarheid.

Er bestaat dus wel degelijk een kader voor openbaarheid in Vlaanderen, voor zover daar twijfel over had kunnen bestaan. Het decreet van 26 maart 2004 betreffende de openbaarheid van bestuur is er de spil van. Dat decreet werd ook geëvalueerd in 2010, en toen werden alleszins geen problemen vastgesteld die noopten tot wijzigingen aan het decreet.

Let wel : het gaat daarbij vnl. over passieve openbaarheid. Vanuit de maatschappij blijven regelmatig signalen komen die pleiten voor meer actieve openbaarheid, verwant met open data en hergebruik van overheidsinformatie, maar ook met het communicatiebeleid zoals dat word ingevuld door de officiële communicatieambtenaren – een beleid waarover precies dit project ook gaat.

In 2013 kreeg de problematiek van het afschermen van auditrapporten veel aandacht in de media. (In het evaluatieverslag van januari 2010 was de aandacht daar al op gevestigd.) Naar aanleiding van een openbaarheidsverzoek van een journalist van de VRT die bij negen verschillende bestuursinstanties een auditrapport opvroeg, werden diverse beroepschriften ingediend bij de beroepsinstantie. Die verklaarde in vijf gevallen het beroep als volkomen gegrond.

Naar aanleiding van deze case pleitte de Vlaamse vereniging voor overheidscommunicatie Kortom voor meer openheid en transparantie bij alle overheden. In haar persbericht van 2013-08-29 vond ze dat “de Vlaamse overheid het goede voorbeeld moet geven aan gemeenten, OCMW’s en provincies.

De Vlaamse overheid moet ook – en vooral – in delicate materies de openheid aan de dag leggen waartoe ze zichzelf heeft verbonden. […] Tegelijk wil Kortom wijzen op de complexiteit van de regelgeving. Het is niet eenvoudig om het decreet correct toe te passen. Zo werken lokale overheden met documenten van federale overheidsdiensten, van politiezones en van diensten van het Brussels Gewest waarvoor de bepalingen omtrent openbaarheid van bestuur kunnen verschillen. Vereenvoudiging en meer afstemming zijn nodig. […] Rechtsregels zijn geen mooie intentieverklaringen. Als ze niet leiden tot gedragsverandering missen ze het doel waarvoor ze in het leven geroepen zijn. […]

“Overheden willen geloofwaardig en slagkrachtig zijn. ‘Openheid’ en ‘vertrouwen’ zijn vaak belangrijke kernwaarden voor een overheid. Een overheid die doet wat ze zegt, bouwt geloofwaardigheid op”, vindt Julie Clément, voorzitter van Kortom vzw. “Openheid is een mentaliteit, een ingesteldheid die tot het DNA van een overheid moet behoren. Pas als de waarden van een overheid doorleefd zijn, is haar communicatie authentiek.”

In vergelijking met andere West-Europese landen is de openbaarheid van bestuur in Vlaanderen vrij recent. Er is ondertussen een lange weg afgelegd, maar er is nog werk aan de winkel.

Openbaarheid van bestuur is meer dan inzage verlenen in documenten. Burgers actief informeren over plannen of converseren via bv. social media en inspraakmomenten maken daar ook deel van uit. Kortom roept zijn leden alvast op om daar in de nabije toekomst nog meer werk van te maken.”

Ook in het Vlaams Parlement leefde de zaak: er werd een schriftelijke vraag over gesteld (vraag nr. 819 van 2013-09-04) en er werden twee interpellaties over ingediend. Een van die interpellaties kwam op 7 januari 2014 aan bod in de Commissie voor Algemeen Beleid, Financiën en Begroting (vergadering C88 – FIN5), cf. het commissieverslag hier.

Qua transparantie haalde de Vlaamse overheid een score van 2,90 op 5,00 in de eerste tevredenheidsbarometer van de Studiedienst van de Vlaamse Regering (SVR, 2013-09-04) . Meer daarover in dit artikel van het personeelsmagazine 13 (nr. 45, september 2013).

Met dank aan Bruno Asscherickx, Marijke Vrijders en de collega’s op Yammer.
Getagged , , , , , , , , , , , , , ,

Bedenkingen? Aanvullingen? Correcties? Lof? Reageer!

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: