GastPost: Rein van Gisteren over de reikwijdte van overheidscommunicatie

Afbeelding om aan te duiden dat een blogpost op Toecomst.Com van een gastblogger is.

Detail van de papieren aangifte van de personenbelasting 2012 van de federale overheidsdienst Financiën

De reikwijdte van overheidcommunicatie … door door Rein van Gisteren, zelfstandig communicatieadviseur in Hoeilaart

Overheidscommunicatie betreft op deze site het communicatiebeleid van de Vlaamse overheid. Daar zal iedereen het snel over eens zijn.

A. Maar beperken we ons bij dit begrip tot de externe contacten van ministers en hun communicatieambtenaren?

B. Of is het aandachtsgebied ruimer: omvat overheidscommunicatie alle contacten van alle ambtenaren?

Het is goed om hier duidelijkheid over te hebben als we in gesprek gaan over ‘overheidscommunicatie’.

A. In de traditionele visie op overheidscommunicatie houden communicatiespecialisten van de overheid zich alleen bezig met perszaken, met ghostwriting, advertenties, beleidspresentatie, concerncommunicatie, gebiedspromotie, crisiscommunicatie en thema’s als huisstijl, sponsoring en promotie. [Veel van deze ‘communicatie’ betreft in feite informatieverstrekking (éénrichtingsverkeer). Slechts op metaniveau is er sprake van interactie (tweerichtingsverkeer).]

B. In de ruime definitie rekenen we onder overheidscommunicatie ook de contacten waarbij communicatieambtenaren géén directe rol vervullen zoals de communicatie via loket, beeldscherm, balie, beurs, telefoon, e-mail, formulieren, website, presentaties, statistieken, decreten, cartografie? [Veel van dit contact is gericht op uitwisseling van gegevens en ideeën, op tweerichtingsverkeer).]

Maken we beleid begrijpelijk of maken we begrijpelijk beleid?

Deze populaire oneliner is bedacht door mijn vorige baas. Het is meer dan een grappige woordspeling op de inbreng en meerwaarde van een communicatiespecialist.

A. Het eerste zinsdeel weerspiegelt de traditionele visie op overheidscommunicatie: het aan pers en burgers verklaren en toelichten van wat er zojuist in de bestuurlijke cockpit is besloten: campagnes, persberichten enzovoorts. Veel aandacht gaat uit naar het uit de weg ruimen van misverstanden.

  • Anders geformuleerd: communicatie als beleidsreparatie.

B. Het tweede zinsdeel gaat veel verder: hier treedt de communicatiespecialist vooral op als adviseur bij de beleidsvoorbereiding: bij de beleidsconceptie en -productie. Beleid dat intrinsiek begrijpelijk is vereist weinig toelichting.

  • Anders geformuleerd: communicatie als beleidspreparatie.

Voorbeelden?

A. Het federale formulier voor de Personenbelasting is voor mij een prototype van slechte overheidscommunicatie. Zonder deskundige hulp is het een betekenisloos vod vol codes. Ook veel wetten zijn alleen te begrijpen door juristen: de vermeende begrijpelijkheid van hun eigen bedenksels is de grootste fictie die de juridische discipline ooit heeft voortgebracht …

B. Een goed subsidieformulier bevat geen uitleginstructie of verklaring van moeilijke woorden, maar alleen begrijpelijke taal en procedures. Dankzij het invulgemak en de burgerlogica die is toegepast raak je spelenderwijs op de hoogte van de regels en de procedures, zodat je wellicht halverwege kunt stoppen omdat je merkt dat je niet aan alle criteria voldoet. Ben je aan het eind van de invulapplicatie, dan rolt er idealiter vanzelf een conceptbeslissing uit het scherm …

Het is goed om duidelijk te maken of we de beperkte of de ruime definitie van overheidscommunicatie aanhangen. Ik zei ooit A maar nu volmondig B!

Getagged , ,

One thought on “GastPost: Rein van Gisteren over de reikwijdte van overheidscommunicatie

  1. Rein van Gisteren, Hoeilaart zegt:

    Oh ja: de oneliner over begrijpelijkheid komt van mijn vroegere baas Roelf Middel en het onderscheid tussen reparatie en preparatie heb ik geleend van mijn vroegere collega Guido Rijnja. Communicatie is dat is: ‘Zo dicht mogelijk langs elkaar heen praten.’ ;o)

Bedenkingen? Aanvullingen? Correcties? Lof? Reageer!

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: