GastPost: Machteld Weyts over een aan Vlaanderen aangepaste Factor C

Afbeelding om aan te duiden dat een blogpost van een gastblogger is.

Foto van Nelson Mandela als illustratie bij het citaat in het artikel over de taal van het hart versus de taal van het verstand.

Pleidooi voor meer communicatief beleid door Machteld Weyts, docent overheidscommunicatie aan de Arteveldehogeschool Gent.

Ik verdiep mij al een tijdje in de integratie van beleid en communicatie. Niet alleen om mijn studenten beter voor te bereiden op een rol als communicatieadviseur, maar ook omdat ik heilig geloof in de democratische meerwaarde van communicatie. En dan bedoel ik communicatie in de zuiverste zin van het woord: mensen die, vanuit verschillende rollen, met elkaar praten. Mensen die elkaar proberen te verstaan, ook letterlijk. Nelson Mandela verwoordde het zo: “If you talk to a man in a language he understands, that goes to his head. If you talk to him his language, that goes to his heart.” Dàt is waar communicatief beleid om draait. Verbinding en aansluiting zoeken met diegenen voor wie het beleid echt bedoeld is, nog voor het gemaakt wordt.

Beleid en communicatie met elkaar verzoenen lijkt niet altijd een makkelijke klus. Terwijl beleidsmakers vaak geen idee hebben wat ze aan communicatiemedewerkers kunnen vragen, behalve ‘giet dat maar in een folder’ of ‘zet hier iets over op de website’, weten communicatiemedewerkers zich soms geen houding tegenover beleidsmakers. Want die brengen hen toch pas op de hoogte als alle beslissingen al genomen zijn. Met alle frustraties vandien, niet in het minst bij de burger die vaak de dupe is van deze non-communicatie.

Als we die twee dichter bij elkaar willen brengen, starten we maar beter binnen de organisatie zelf. Het begint met multidisciplinaire teams, waarin zowel diegenen die de beslissingen nemen, de (interne of externe) inhoudelijk deskundigen en de communicatiemedewerkers van bij de start van een beleidsproces samen aan tafel zitten. Om te weten waar het nu eigenlijk om draait. Hoever het beleid al gevorderd is. En wie daar dan bij betrokken is of betrokken moet worden. Waar deze personen of groepen van wakker liggen. En hoe je daar als overheid een oplossing voor kan bieden. Of de betrokkenen misschien zelf een oplossing laat zoeken.

Een goede communicatie over beleid begint dus lang vooraleer dit beleid bepaald is. Net het denkproces over het beleid moet communicatief tot stand komen. De rol en de belangen van betrokken actoren bepalen grotendeels hoe je het beleid invult.  Die kennis zit al grotendeels bij de medewerkers. Door binnen de organisatie met meerdere blikken naar een situatie te kijken, krijg je een vollediger en breder beeld als startpunt voor een beleidsproces. Het zal ook snel duidelijk worden over welke thema’s of doelgroepen je nog meer informatie nodig hebt. Dat kan een startpunt zijn voor extra onderzoek of participatie.

Onze  noorderburen bedachten ruim tien jaar geleden al een visie en methodiek om communicatie naar het hart van het beleid te brengen. Onder de naam ‘Factor C‘ gaat een heel stappenplan schuil om vroeg in een beleidsproces signalen uit de omgeving zo goed mogelijk op te vangen en te vertalen naar beleidsbeslissingen. Zo ontwikkel je beleid dat meer gedragen is, en achteraf minder ‘reparatie’ nodig heeft.

Dat er nood is aan meer communicatief beleid, werd de laatste jaren pijnlijk duidelijk. Geen enkele politicus wil een herhaling van de Oosterweelsaga. Langs de andere kant vrezen politici dat teveel inspraak en participatie nieuwe projecten blokkeert. En inderdaad, als je eerst beleid maakt en dan nog, soms zuiver voor de vorm, participatie organiseert, is de mislukking nabij. Factor C mag dan wel gebruik maken van participatietechnieken, het is niet de kern van het model. Het biedt eerder een denkproces om omgevingsgericht te werken.

Niet alle elementen binnen Factor C zijn nieuw, en sommige overheidsinstellingen werken in de praktijk al heel omgevingsgericht. Maar: omgevingsgericht werken hangt af van die ene juiste man of vrouw op de juiste plaats. Een systematische inbedding in overheidsorganisaties lijkt in Vlaanderen nog ver weg. Een stappenplan voor communicatief beleid kan in dit geval helpen om de integratie van beleid en communicatie structureel in te bedden in de organisatie.

In Nederland ontwikkelen overheidscommunicatoren zich dan ook meer en meer tot ‘facilitatoren’ van communicatie: ze kweken communicatiereflexen aan bij hun collega’s en oversten. Ze begeleiden sessies waarin betrokken medewerkers  samen nadenken over het krachtenveld waarin een bepaalde beleidsbeslissing tot stand komt, de kernboodschappen die daar dan bij horen en de meest geschikte communicatie. Door dat samen te doen, ontstaat een hele nieuwe dynamiek en rijkere inzichten.

Bij de Gentse Arteveldehogeschool onderzoeken we momenteel of het Nederlandse model ook in Vlaanderen kan helpen om tot meer gedragen beleid te komen. We maakten de Nederlandse methodiek makkelijk hanteerbaar en passen hem aan afhankelijk van het beleidsvraagstuk en de fase waarin het beleid zich bevindt. De eerste proefprojecten met een aangepaste ‘Vlaamse’ methodiek zijn alvast hoopvol: we zien enthousiaste reacties bij de deelnemende organisaties. Vooral samen nadenken over beleid en communicatie vinden beleidsmakers, inhoudelijk deskundigen en communicatiemedewerkers een meerwaarde. Het stappenplan helpt om systematisch en logisch om te gaan met beleids- en communicatievraagstukken.  Blinde vlekken komen snel aan de oppervlakte. En vooral: politici en inhoudelijk deskundigen worden ‘meegenomen’ in de communicatie en zien er al snel de moeilijkheid, maar ook de meerwaarde van in. De legitimiteit van ons vak vaart er dus wel bij.

Getagged , , , , , , , ,

8 thoughts on “GastPost: Machteld Weyts over een aan Vlaanderen aangepaste Factor C

  1. […] Interessant daarbij is het Factor C verhaal in Nederland, waar we veel uit kunnen leren. Kunnen wij hun aanpak klakkeloos overnemen en zelfs sneller toepassen als we de kinderziekten eruit halen? Of zijn de verschillen in bestuur en cultuur dermate groot dat we onze aanpak anders moeten concipiëren? Zie ook deze GastPost! […]

  2. […] insteek van Machteld Weyts om multidisciplinaire teams al vanaf de aanvang bij elke campagnevraag te betrekken […]

  3. […] de insteek van Machteld Weyts om multidisciplinaire teams al vanaf de aanvang bij elke campagnevraag te betrekkeng […]

  4. […] De vertaling van Factor C naar Vlaanderen zal ook veel in beeld brengen. […]

  5. […] schuiven Fran Bambust en Machteld Weyts respectievelijke keuze-architectuur en Factor C als remedie naar voren. Twee opties waar ik volledig achter sta […]

  6. Voor meer over Factor C zie ook de gelijknamige tag en Guido Rijnja’s artikel “Adieu zelfboodschappende communiatie-afdeling” via https://toecomst.com/2014/01/21/gastpost-guido-rijnja/#comment-161

  7. […] te verbeteren, schuiven Fran Bambust en Machteld Weyts respectievelijke keuze-architectuur en Factor C als remedie naar voren. Twee opties waar ik volledig achter sta en die zekere betere […]

Bedenkingen? Aanvullingen? Correcties? Lof? Reageer!

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: