Trends: 37. Tips: 119. Land van oorsprong: Nederland.

Enkele belangrijke analyses en waarnemingen van bij de Noorderburen.

#4 – 37 trends in de maatschappij en in het communicatievak die de Nederlandse Rijksoverheid relevant acht voor de overheidscommunicatie en om die reden in een rapport samenvatte “ter inspiratie en om de discussie te voeden. […] Veel trends gaan langer terug; andere zijn vooral voorspelling voor de komende jaren. De trends zijn in kaart gebracht via deskresearch en expertinterviews. […] Samenstellers van het rapport zijn Rita Timmerman (onderzoeksadviseur bij de Dienst Publiek en Communicatie (DPC) van het ministerie van Algemene Zaken) en Jeanine Mies (MIES / tekst en training).” U vindt de pdf van het rapport “Deel je rijk” (2013-06-27) via www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/rapporten/2013/06/27/deel-je-rijk-relevante-trends-voor-overheidscommunicatie.html ; de managementsamenvatting staat op blz. 7 en lijst zeven clusters van trends op. Hoe duidt Erik den Hoedt (directeur van de Dienst Publiek en Communicatie van de Nederlandse Rijksoverheid) de relevantie voor de communicatiediscipline bij de Rijksoverheid? “Of we nu willen of niet, we worden gedwongen te opereren als netwerkspeler. Die veranderende rol voor de overheid maakt dat we op verkenning moeten.” Meer info: http://communicatie.vlaanderen.be/nlapps/docs/default.asp?id=1059 + www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/overheidscommunicatie/documenten-en-publicaties/publicaties/2014/01/07/artikel-ga-op-safari.html

  1. Er is meer verwachtingenmanagement nodig van de overheid, die duidelijk maakt waar ze wel en niet voor staat..
  2. Als slechts één van de spelers in de mediacratie moet ze ook een andere bestuursstijl hanteren.
  3. De overheid moet relevante informatie actiever openbaar maken. Transparantie (met bijhorend accountability) opent mogelijkheiden voor betere diensten en nieuwe bedrijvigheid.
  4. Mensen hebben behoefte aan authentieke leiders met een samenhangend verhaal. De communicatiefunctie is meer en meer een verbinder.
  5. Aansluiten of faciliteren. Overheidsparticipatie in plaats van burgerparticipatie.
  6. De kijk op de wereld verandert. Denk bv. aan sharing, consuminderen, flexibeler werken en actieve ouderen.
  7. Conversatie wordt de centrale communicatiestijl: luisteren, monitoren en interactie online én offline. Mobiel groeit explosief maar oude kanalen blijven nog steeds relevant. In contact en verhalen (storytelling) ontstaat betekenis.

#5 – 18 agendapunten voor de Nederlandse overheidscommunicatie (2011). Op 10 november 2011 organiseerde de Nederlandse Academie voor Overheidscommunicatie het congres voor rijksambtenaren Open & Bloot“. Overheid en vertrouwen, transparantie en openheid waren de kernbegrippen. Henk Brons, directeur van de Rijksvoorlichtingdienst, Jacques Wallage, voorzitter van de Raad voor het Open Bestuur, toenmalig premier Mark Rutte en Nationale Ombudsman Alex Brenninkmeijer waren enkele van de namen die op het congres hebben gesproken. Tijdens het congres werd een lijst opgesteld om de ambtelijke top te inspireren om thema’s op de agenda te zetten die de rijksoverheid kunnen versterken. U kunt deze lijst met 18 agendapunten hier downloaden of terugvinden op blz. 71 van het boek Congruente overheidscommunicatie – aansluiten bij communicatiebehoeften van burgers van Hans Siepel, Frank Regtvoort, Gerald Morssinkhof & Floor de Ruiter (Bussum : Coutinho 2012, ISBN 9789046902943).

  1. Ga deel uitmaken van de netwerken die burgers met elkaar vormen.
  2. Actieve openbaarheid moet de default optie van de overheid zijn.
  3. Maak expliciet waar de taak van de overheid begint en eindigt.
  4. Leer van hoe de samenleving communiceert en volg (laat los!).
  5. Zet in op open data.
  6. Laat media-gebruik leidend zijn voor media-inzet.
  7. Geef je bestuurder tegengas als de burger onvoldoende aan bod komt.
  8. Doe een serie kleinschalige experimenten op het gebied van actieve openbaarheid.
  9. Voorlichtingsraad: zoek ruimte in coalitiebesprekingen en regeerakkoord voor betekenisvolle dialoog.
  10. Stel spelregels online communicatie op: hoe kan het je werk beter maken?
  11. Ontwikkel een betere zoekfunctie (ontsluiting) voor www.rijksoverheid.nl
  12. Train jezelf in echt luisteren.
  13. Wees een gids in je domein: “kaap een hashtag”. Laat je autoriteit gelden.
  14. Ga werken aan de ontwikkelingen in de ‘datasamenleving’.
  15. Bel burgers vaker rechtstreeks op.
  16. Kijk in de spiegel: waar sta je voor?
  17. Stap uit het frame van wij tegenover de burgers (je bent er zelf ook een).
  18. Laat beleid en uitvoering van elkaar leren, samen optrekken – ook online: “benut de kennis en de signalen die binnenkomen bij de uitvoering”.

#6 – 22 verbetersuggesties van Rein van Gisteren (2010). In datzelfde boek Congruente overheidscommunicatie staat op blz. 125 ook een lijst van tweeëntwintig “voor de vuist weg – goedbedoelde raadgevingen geformuleerd die de relatie tussen overheid en burger kunnen verbeteren en vooral verduidelijken”. Ze zijn van de hand van Rein van Gisteren (die ondertussen een aparte GastPost voor ToeComSt schreef) en stonden in diens essay Overheidscommunicatie versus burgercommunicatie – en hoe men iets dichter langs elkaar heen zou kunnen praten (Hoeilaart 2010). Toen ik ze online opzocht vond ik op blz. 19-20 van de pdf geen 22 tips maar 101 “stokpaarden”. In het vet de selectie uit het boek:

  1. Overheid, maak helder welk vanuit welk relatiepatroon je contact zoekt.
  2. Noem burgers geen klant, anders gaan ze zich ook zo gedragen.
  3. Politicus, gedraag je vaker als gekozene, dus ondergeschikt aan de kiezer.
  4. Bestuurder, gedraag je minder vaak als partijpoliticus maar liever als gezagsdrager.
  5. Afstand doen van de verticale fictie levert zwakke burgers aan de wolven over.
  6. Ambtenaar, gedraag je vaker als intermediair tussen bestuur en bestuurde.
  7. Journalist: experimenteer eens met het laten uitpraten van een geïnterviewde.
  8. Journalist: zoek ‘ns geen talking head bij ’n mening, probeer ’t andersom.
  9. Geef de functiescheiding tussen volksvertegenwoordiger en bestuurder meer accent.
  10. Houd daarom Torenkamertjesoverleg of beter geheim of zend het rechtstreeks uit.
  11. Denk toch niet aldoor dat burgers het verschil snappen tussen coalitie en oppositie.
  12. Maak de volksvertegenwoordiging opnieuw het een na hoogste orgaan in ons bestel.
  13. Vermeld de kiezer vaker als hoogste democratische gezag, ook in organogrammen.
  14. Vraag bij aanbestedingen nooit meer om een digitale bijlage in tweevoud te mailen.
  15. Maak in taal en teken een begrijpelijker onderscheid tussen de trias politica.
  16. Val collega’s af die uitspraken van rechters en ombudslieden voortijdig bekritiseren.
  17. Inspraak moet worden wat het is: een zoektocht naar argumenten en draagvlak.
  18. Begin inspraak pas als de kaders ervan door uw gesprekspartner zijn geaccepteerd.
  19. Reduceer bestuurlijke interventies bij parlementaire consultaties tot ondersteuning.
  20. Stel een boetepot in voor het gebruik van afkortingen en vergadertaal.
  21. Verleg waar dat kan de aandachtspiek weer naar het parlementaire beslismoment.
  22. Reageer minder verkrampt op fouten. Geef je ongelijk gewoon wat sneller toe.
  23. Stel de ambtseed weer in en organiseer er eigentijds ceremonieel eromheen.
  24. Laat ambtenaren ook loyaliteit zweren aan art.  110 Grondwet, over openbaarheid.
  25. Behandel echte klokkenluiders niet als melaatse pias maar koester ze als messias.
  26. Vermijd elk gedrag dat suggereert dat overheidsfuncties individuele carrières dienen.
  27. Ondergraaf de rol van eigen deskundigen niet door externe bureaus zo te overwaarderen.
  28. Kies bij een huisstijlherziening niet meer voor kekke logo’s maar voor eigentijdse heraldiek.
  29. Besef dat de ambtenaar inkoop altijd net iets slimmer moet zijn dan de leveranciers.
  30. Verlang een kwaliteitskeur voordat u enige waarde hecht aan opiniecijfers.
  31. Gebruik de enquête-uitkomst als argument niet de reputatie van het onderzoeksbureau.
  32. Wek niet de indruk dat je waarde hecht aan internetpolls, organiseer ze zelf ook niet.
  33. Richt een schandpaal op voor media die alleen onderzoek melden dat in hun format past.
  34. Misbruik de wetenschap en de rechtspraak wat minder voor politieke conflictbeslechting.
  35. Neem het perspectief van de burger aan, dat van de overheid is irrelevant.
  36. Zeg bijvoorbeeld niet dat het verlenen van subsidie lastig is maar het verkrijgen ervan.
  37. Sluit in het openbaar geen samenwerkingsconvenanten meer met mede-overheden.
  38. Realiseer u dat slechts tegenwerkingsconvenanten nieuws zijn voor pers en publiek.
  39. Argumenteer niet zo vaak via financieel-economische of monetaire waarden.
  40. Maak eens een undercoverpraatje met een loslopende burger.
  41. Argumenteer vaker met verwijzing naar democratische waarden en naar solidariteit.
  42. Draag uit dat het beschermen van grondrechten meer oplevert dan kost.
  43. Probeer eens op werkbezoek te gaan zonder tevoren een persbericht te versturen.
  44. Leg uit dat juist de overheid niet staat voor individuele maar voor collectieve waarden.
  45. Koester waardigheid, rechtvaardigheid, eerlijk zijn en toon eenvoud.
  46. Bel een burger als je ermee kunt voorkomen dat je diens ‘dossier moet afdoen’.
  47. Gedeputeerde Staten (GS) en Burgemeester & Wethouders (B&W): gun de staten en de raad een prominentere plek op je webstek.
  48. Stop met callcenters, ze ontnemen je beleidsambtenaren het ware contact met burgers.
  49. Eén centraal telefoonnummer dient de eigen organisatie, lang niet altijd de burger.
  50. Maak opponenten met stuurbaarheidsillusies belachelijk.
  51. Stop de corporate imagologie. Zeg niet waar je voor staat, maar doe het gewoon.
  52. Koester mensen die tegenspraak durven te leveren.
  53. Wie naar een publieksdemocratie toe wil, moet niet alleen afgeven op populisten.
  54. Ga niet zo vaak met de elite op de foto, bewijs dat je ook bij gewone mensen komt.
  55. Geef wetten ‘ns relevante namen, geen dierennamen zoals wet Walvis en Mammoetwet.
  56. Goed beleid verkoopt zichzelf: presenteer daarom ook de nadelen van uw visie.
  57. Nodig dwarsdenkers al in de conceptiefase uit, dat spaart de oppositie veel tijd.
  58. Leg de volksvertegenwoordiging geen dichtgetimmerde voorstellen maar keuzes voor.
  59. Hekking: gun een burger ook eens de opening van een evenement, weg of brug.
  60. Bedenk dat beleid dat niet makkelijk is uit te leggen ook niet na te vertellen is.
  61. Nieuw beleid, zonder ‘doorvertelpotentie’, zal niet eens het ene oor ingaan.
  62. Bestuurder: ga voortaan bij inspraakbijeenkomsten achterin de zaal zitten.
  63. Draag trots uit over het democratisch gehalte dat we tot dusver hebben bereikt.
  64. Denk niet dat internet een distributiemedium is, het is een consultatiemedium.
  65. Vraag je af waarom je de 10% burgers met een leesprobleem stelselmatig negeert.
  66. Ontzeg ex-ministers het passieve kiesrecht voor minimaal één verkiezing.
  67. Ontleen waarden en normen aan onze eigen cultuur. Verwijs niet zo vaak naar Amerika.
  68. Laat programma’s ook eens doorrekenen door het Sociaal en Cultureel Planbureau.
  69. Bejegen Kamerleden niet als expert, hooguit op het gebied van vertegenwoordiging.
  70. Experimenteer eens met het weglaten in persberichten van namen van bewindspersonen.
  71. Verstuur ook een persbericht nadat uw proefballon in stilte is leeg gesist.
  72. Beleid begrijpelijk maken is stukken omslachtiger dan begrijpelijk beleid maken.
  73. Gebruik daarom de inzet van communicatiespecialisten ook preventief.
  74. Ban disclaimers uit zoals ‘aan deze publicatie kunnen geen rechten worden ontleend’.
  75. Realiseer u dat alleen begrijpelijke overheidsregels kunnen worden opgevolgd.
  76. Vermeld vaker de reden en de achterliggende waarden van overheidsingrijpen.
  77. Betwijfel of de overheid zich qualitate qua mag bemoeien met subsidies aan stemwijzers.
  78. Stel een Wartaalbokaal in voor het schrijnendste overheidsproza van de maand.
  79. Beantwoord Kamervragen voortaan naar de geest, dat scheelt bomen en vervolgvragen.
  80. Verleg de focus bij verkiezingen van belofte naar verantwoording: gehakt i.p.v. biefstuk.
  81. Journalisten: volg niet zo vaak het perspectief en de timing van het bestuur.
  82. Commentatoren: gun twijfelende politici eens het publicitaire voordeel van hun twijfel.
  83. Help de kiezer die wil checken waar zijn volksvertegenwoordiger voor en tegen stemde.
  84. Stembusakkoorden klinken in een veel partijensysteem allesbehalve vals.
  85. Verwijs niet de verzoeker, maar stuur diens verzoek door naar het wel bevoegde adres.
  86. Negeer Brusselstemt.nl want kiezer noch journalist onderkent de impact van de disclaimer.
  87. Leer van jonge democratieën, kiezers krijgen daar soms een blauw gemaakte vinger.
  88. Geef stemmers hier óók ’n zichtbare incentive, een ‘stembewijs’ dat met trots is te tonen.
  89. Of overweeg een omgekeerd censuskiesrecht: een ledlamp cadeau als je stemt.
  90. Verklaar niet-stemmers tot democratische hooligans, een blanco kan desnoods ook.
  91. Opkomstbevordering is geen overheidstaak, laat liever kiezers elkaar aansporen.
  92. Haal het parlement weg van Overheid.nl – zo draait Montesquieu zich weer terug in z’n graf.
  93. Maak een portal Triaspolitica.nl die de machtenscheiding illustreert.
  94. Maak de ombudsman bevoegd te checken of Wobverzoeken wel volledig zijn gehonoreerd.
  95. Gekozen burgemeesters moeten niet wedijveren met gekozen gemeenteraden.
  96. Geef gekozenen een rugnummer en kleurrijke fractiehesjes, zo herkent de tribune de partij.
  97. Of laat de voorzitter diens naam verstaanbaar aankondigen en leesbaar projecteren.
  98. Politicus, verras eens, zeg ook ‘ns wat aardigs over je opponent.
  99. Maak programma’s qua tijdshorizon resistent tegen aandoeningen als verkiezingskoorts.
  100. Beloof nooit wat je niet waar kunt maken, maar droom wel vaker hardop.
  101. De overheid is van het land, het land niet van de overheid (vrij naar Saramago).

(Deze blogpost samengesteld & van links voorzien door Patrick Vandenberghe, afd. Communicatie. De illustratie is ter kennisdeling onder communicatieprofessionals, met hulde & respect voor alle betrokkenen bij het spotje van de Sire. “Beste non profit spotje ooit?”)

Getagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

9 thoughts on “Trends: 37. Tips: 119. Land van oorsprong: Nederland.

  1. Rein van Gisteren, Hoeilaart zegt:

    Leuk om te merken dat mijn 101 tips om burger en overheid ‘dichter langs elkaar te laten praten’ nu ook hier staan. Ze zijn m.i. nogal ‘Hollands’, maar met een beetje fantasie ook geldig voor Vlaamse overheden. Op Wikipedia ben ik actief: onder de werknaam ‘gebruikerRein1953’ staat mijn ‘oeuvre’ (ahum). Het lemma Overheidscommunicatie dat daar staat, is geschreven vanuit een NL perspectief. Wellicht is er onder de lezers van deze pagina iemand die een paragraaf België of Vlaanderen kan toevoegen om wat meer balans in de tekst te krijgen…

  2. […] overheid is geen bvba en een bedrijf levert geen democratie” door Rein van Gisteren […]

  3. […] daar de auteurs van “Congruente overheidscommunicatie“, waaruit we trouwens ook hier citeren. Ik zie in elk geval parallellen in “Nieuwe […]

  4. Vers van de pers: artikel over de 37 trends door Erik den Hoedt, directeur van de Dienst Publiek en Communicatie van de Nederlandse Rijksoverheid. http://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/overheidscommunicatie/documenten-en-publicaties/publicaties/2014/01/07/artikel-ga-op-safari.html > http://www.rijksoverheid.nl/bestanden/documenten-en-publicaties/publicaties/2014/01/07/artikel-ga-op-safari/artikel-deel-je-rijk.pdf (1,33 MB, vier blz.) Hoe duidt hij de relevantie voor de communicatiediscipline bij de Rijksoverheid? “Of we nu willen of niet, we worden gedwongen te opereren als netwerkspeler. Die veranderende rol voor de overheid maakt dat we op verkenning moeten.”

  5. Ondertussen is de Nederlandse Rijksoverheid op 2014-01-06 begonnen om vragen van burgers te beantwoorden via Twitter. Met dank voor het signalement (via Twitter), Seppe! http://www.rijksoverheid.nl/contact/twitter-rijksoverheid

  6. Jacques Wallage: “Overheid moet anders, niet per se kleiner” en “Overheid is verslaafd aan management by speech”. Met dank aan collega Petra voor ’t signalement! http://www.socialevraagstukken.nl/site/2014/01/06/overheid-moet-anders-niet-per-se-kleiner/

Bedenkingen? Aanvullingen? Correcties? Lof? Reageer!

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: